Andrew Carnegie: Od biednego imigranta do potentata stali

0

Andrew Carnegie, szkocko-amerykański przemysłowiec i filantrop, który na przełomie XIX i XX wieku stał się jedną z najpotężniejszych postaci w amerykańskim przemyśle stalowym, przeszedł drogę od skromnych początków do fortuny porównywalnej z największymi magnatami tamtych czasów. Urodzony 25 listopada 1835 roku w Dunfermline w Szkocji, w wieku zaledwie 12 lat wyemigrował z rodziną do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął pracę od najniższych stanowisk. Jego życiowa filozofia, znana jako „Ewangelia Bogactwa”, skłoniła go do przekazania większości swojego majątku na cele społeczne, w tym budowę tysięcy bibliotek, co na zawsze odcisnęło piętno na jego dziedzictwie. Zmarł w 1919 roku, pozostawiając po sobie imperium przemysłowe i niezwykłe osiągnięcia filantropijne.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na listopad 2023 roku Andrew Carnegie miałby 188 lat.
• Żona/Mąż: Louise Whitfield
• Dzieci: Margaret Carnegie Miller
• Zawód: Przemysłowiec, magnat stalowy, filantrop
• Główne osiągnięcie: Budowa Carnegie Steel Company, jednego z największych imperiów stalowych świata, oraz działalność filantropijna na ogromną skalę.

Podstawowe Informacje o Andrew Carnegie

Dane Biograficzne

Andrew Carnegie ujrzał światło dzienne 25 listopada 1835 roku w Dunfermline w Szkocji. Jego narodziny miały miejsce w skromnych warunkach, w typowej chacie tkacza, która składała się z jednej głównej izby, dzielonej z sąsiednią rodziną. Te skromne początki kontrastują z późniejszym ogromnym bogactwem i wpływem, jaki wywarł na świat. Mimo braku formalnego wyższego wykształcenia, Carnegie był postrzegany jako człowiek o szerokiej wiedzy, utrzymujący bliskie relacje z intelektualistami swoich czasów, takimi jak Herbert Spencer. Jego zamiłowanie do nauki i wiedzy było widoczne przez całe życie.

Status Historyczny i Znaczenie

Andrew Carnegie zapisał się w historii jako szkocko-amerykański przemysłowiec, który stał się jednym z najbogatszych Amerykanów w historii. Jego działalność przewodniczyła ekspansji przemysłu stalowego pod koniec XIX wieku, kształtując krajobraz przemysłowy Stanów Zjednoczonych. Jego dziedzictwo obejmuje nie tylko potęgę gospodarczą, ale także znaczące wkłady w rozwój społeczny i kulturalny. Po śmierci w 1919 roku, Andrew Carnegie został pochowany na cmentarzu Sleepy Hollow w miejscowości Sleepy Hollow w stanie Nowy Jork, gdzie do dziś znajduje się jego grób. Jego miejsce spoczynku jest świadectwem jego trwałego miejsca w amerykańskiej historii.

Rodzina i Życie Prywatne Andrew Carnegie

Rodzice i Pochodzenie

Ojcem Andrew Carnegie był William Carnegie, który początkowo prowadził dobrze prosperujący biznes tkacki. Matką była Margaret Morrison Carnegie, która w trudnych czasach głodu stała się główną żywicielką rodziny, wykazując niezwykłą siłę i determinację. To właśnie na jej cześć Andrew nazwał swoją jedyną córkę. Ogromny wpływ na młodego Andrew miał jego wuj ze strony matki, George Lauder Sr. To on zaszczepił w chłopcu miłość do literatury Roberta Burnsa oraz zapoznał go z historiami szkockich bohaterów narodowych, kształtując jego wczesne poglądy i zainteresowania.

Relacja z Bratem

Andrew wspierał swojego młodszego brata Thomasa w jego karierze. Kiedy sam Andrew został superintendentem w Pennsylvania Railroad, zatrudnił Thomasa jako swojego osobistego sekretarza i operatora telegrafu, demonstrując silne więzi rodzinne i chęć pomagania bliskim.

Małżeństwo i Dzieci

Andrew Carnegie ożenił się z Louise Whitfield w 1887 roku, mając wtedy 51 lat. Para miała jedną córkę, Margaret Carnegie Miller, którą Andrew nazwał na cześć swojej matki. Jego życie rodzinne stanowiło ważny element jego biografii, obok burzliwej kariery biznesowej.

Emigracja do Stanów Zjednoczonych

W 1848 roku, gdy Andrew miał 12 lat, rodzina Carnegie podjęła decyzję o emigracji do Allegheny w Pensylwanii. Decyzja ta była podyktowana upadkiem biznesu ojca oraz panującym w kraju głodem, co zmusiło rodzinę do poszukiwania nowych możliwości za oceanem.

Kariera Zawodowa i Przemysłowa Andrew Carnegie

Początki Kariery w Ameryce

Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1848 roku, Andrew Carnegie rozpoczął pracę jako „bobbin boy” (chłopiec od szpulek) w fabryce bawełny Anchor Cotton Mills. Pracował tam przez 12 godzin dziennie, zarabiając zaledwie 1,20 dolara tygodniowo. Kolejnym etapem była praca u Johna Haya, gdzie za 2 dolary tygodniowo obsługiwał mały silnik parowy. W 1849 roku, młody Carnegie rozpoczął karierę w telegrafie, pracując jako goniec telegraficzny. Dzięki swojej pracowitości i zdolnościom, nauczył się rozpoznawać sygnały telegraficzne „na ucho” bez użycia papierowej taśmy, co pozwoliło mu szybko awansować na stanowisko operatora.

Przełom w Kolejnictwie

Przełomowym momentem w karierze Andrew Carnegie było zatrudnienie przez Thomasa A. Scotta w Pennsylvania Railroad w 1853 roku jako sekretarza i operatora. Carnegie szybko piął się po szczeblach kariery, a w wieku zaledwie 24 lat objął stanowisko superintendenta Dywizji Zachodniej tej potężnej railroad company.

Budowa Imperium Stalowego

W latach 1875–1900 Andrew Carnegie zbudował potęgę Carnegie Steel Company w Pittsburghu. Wykorzystywał nowoczesne metody produkcji i innowacyjne zarządzanie kosztami, co pozwoliło mu zdominować rynek stali. Jego zaangażowanie w rozwój przemysłu było widoczne w każdej dziedzinie jego działalności, od produkcji po zarządzanie. Ważnym elementem jego sukcesu było założenie Edgar Thomson Steel Works, które stało się kluczowym obiektem w jego stalowym imperium. Współpraca z firmami takimi jak Keystone Bridge Company również przyczyniła się do umocnienia jego pozycji na rynku.

Sprzedaż Firmy i U.S. Steel

W 1901 roku Carnegie sprzedał swoją firmę bankierowi J.P. Morganowi za astronomiczną kwotę 303 450 000 dolarów. Transakcja ta doprowadziła do powstania United States Steel Corporation, która stała się jednym z największych przedsiębiorstw przemysłowych na świecie. Sprzedaż Carnegie Steel Company uczyniła Andrew Carnegiego najbogatszym człowiekiem świata w tamtym czasie, wyprzedzając nawet Johna D. Rockefellera. Ta ogromna fortuna pozwoliła mu na realizację jego wizji filantropijnych na niespotykaną dotąd skalę.

Majątek i Finanse Andrew Carnegie

Pierwsze Inwestycje

Pierwsza znacząca inwestycja Andrew Carnegie miała miejsce w 1855 roku, kiedy to zainwestował 500 dolarów w Adams Express Company. Aby zdobyć te fundusze, jego matka musiała zastawić ich rodzinny dom, co świadczy o determinacji i wierze w sukces młodego przedsiębiorcy. Jedną z jego najbardziej udanych wczesnych inwestycji był zakup udziałów w firmie wagonów sypialnych Theodore’a Tuttle Woodruffa, znanej jako Woodruff Sleeping Car Company. Ta inwestycja przyniosła mu znaczące zyski, pomagając w dalszym rozwoju jego finansowej potęgi.

Kluczowe Inwestycje i Skala Bogactwa

Po sprzedaży Carnegie Steel Company w 1901 roku, jego majątek był tak ogromny, że w ciągu ostatnich 18 lat życia rozdał około 350 milionów dolarów. Ta skala filantropii jest jednym z najbardziej imponujących aspektów jego dziedzictwa.

Filantropia i Filozofia Andrew Carnegie

Filozofia „Ewangelii Bogactwa”

W 1889 roku Andrew Carnegie opublikował swój słynny artykuł „The Gospel of Wealth”, w którym głosił, że bogaci mają moralny obowiązek rozdawać swój majątek na cele społeczne. Twierdził, że „człowiek, który umiera bogaty, umiera w hańbie” i popierał progresywne opodatkowanie oraz podatki od spadków, aby zapewnić sprawiedliwą redystrybucję dóbr. Jego zaangażowanie w rozwój bibliotek było wyrazem jego głębokiej wdzięczności dla pułkownika Jamesa Andersona, który otwierał swoją prywatną bibliotekę dla pracujących chłopców, umożliwiając im dostęp do wiedzy i samorozwoju. Jego zaangażowanie w rozwój bibliotek miało na celu promowanie edukacji i samokształcenia wśród wszystkich warstw społeczeństwa.

Działalność Filantropijna: Biblioteki

Carnegie sfinansował powstanie około 3000 bibliotek publicznych na całym świecie, znanych jako Carnegie Libraries. Fundacje takie jak Carnegie Trust for the Universities of Scotland oraz Carnegie Dunfermline Trust były częścią jego szerszej wizji wspierania nauki i kultury.

Wsparcie dla Edukacji i Nauki

Andrew Carnegie aktywnie wspierał rozwój edukacji i nauki. Założył Carnegie Mellon University w Pittsburghu, które stało się wiodącą instytucją w dziedzinie technologii i sztuki. Ponadto, ufundował Carnegie Institution for Science w Waszyngtonie (The Carnegie Institution of Washington), promując badania naukowe na najwyższym poziomie. Jego zaangażowanie w Szkocję było równie znaczące. Przekazał ogromne fundusze na Carnegie Trust for the Universities of Scotland, wspierając szkolnictwo wyższe w swojej ojczyźnie i umożliwiając dostęp do edukacji większej liczbie studentów.

Działalność na Rzecz Pokoju Światowego

Carnegie był wielkim orędownikiem pokoju światowego. Sfinansował budowę Pałacu Pokoju w Hadze (Peace Palace), symbolu międzynarodowej współpracy i rozwiązywania konfliktów na drodze dyplomatycznej. Jego działalność była ukierunkowana na promowanie dyplomacji zamiast wojny. Założył Carnegie Endowment for International Peace, przekazując na ten cel 10 milionów dolarów, aby wspierać inicjatywy pokojowe i promować zrozumienie między narodami. Był to jeden z jego największych projektów filantropijnych, mający na celu zapobieganie przyszłym konfliktom.

Inne Ważne Inicjatywy Filantropijne (Carnegie Hall)

W 1891 roku Andrew Carnegie ufundował jedną z najbardziej prestiżowych sal koncertowych świata – Carnegie Hall w Nowym Jorku. Ta ikoniczna instytucja kultury stała się miejscem występów największych artystów i symbolem kulturalnej potęgi miasta. Jego działalność filantropijna obejmowała również Carnegie Corporation of New York, założoną w celu wspierania rozwoju wiedzy i ludzkiego postępu. Poza tym, powołał Carnegie Hero Fund, nagradzający osoby wykazujące się niezwykłą odwagą w ratowaniu innych.

Kontrowersje i Krytyka w Życiu Andrew Carnegie

Strajk w Homestead (1892)

Najczarniejszą kartą w karierze Andrew Carnegie był strajk w jego hucie w Homestead w 1892 roku. Doszło wówczas do krwawego starcia z agentami agencji Pinkertona, w wyniku którego zginęło 10 osób. Wydarzenie to wywołało powszechne oburzenie i rzuciło cień na jego reputację. Choć Carnegie przebywał wtedy w Szkocji, jego reputacja mocno ucierpiała, gdyż popierał twardą linię swojego wspólnika, Henry’ego Fricka, w negocjacjach ze strajkującymi pracownikami. W kontekście jego późniejszej filantropii, te wydarzenia stanowią gorzki kontrast.

Powódź w Johnstown (1889) i Jej Następstwa

Andrew Carnegie był członkiem klubu South Fork Fishing and Hunting Club, którego źle utrzymana tama pękła w 1889 roku, powodując katastrofalną powódź w Johnstown. W wyniku tej tragedii zginęło ponad 2200 osób. Choć klub wygrał procesy sądowe, incydent ten miał znaczący wpływ na postrzeganie Carnegiego jako osoby odpowiedzialnej. Aby ratować swój wizerunek i wykazać się empatią, Carnegie osobiście przekazał fundusze na odbudowę biblioteki w Johnstown, co było próbą zadośćuczynienia za tragedię i pokazania jego zaangażowania w pomoc potrzebującym.

Ciekawostki z Życia Andrew Carnegie

Wczesne Doświadczenia i Podróże

Przed wyjazdem do Ameryki, Andrew Carnegie tylko raz opuścił swoje rodzinne Dunfermline – była to wycieczka do Edynburga, aby zobaczyć królową Wiktorię. Te skromne podróże kontrastują z jego późniejszymi globalnymi przedsięwzięciami i podróżami po świecie.

Pionierskie Decyzje Kadrowe

Jako superintendent Pennsylvania Railroad, Carnegie podejmował pionierskie decyzje kadrowe. Zatrudnił swoją kuzynkę, Marię Hogan, która stała się pierwszą kobietą-operatorem telegrafu w historii USA, przełamując tradycyjne bariery płciowe w branży.

Zamiłowanie do Nauki i Intelektu

Mimo braku formalnego wyższego wykształcenia, Andrew Carnegie był uznawany za uczonego i utrzymywał bliskie relacje z intelektualistami swoich czasów, takimi jak filozof Herbert Spencer. Jego umysł był stale nastawiony na zdobywanie wiedzy i poszerzanie horyzontów, co przełożyło się na jego późniejszą działalność filantropijną.

Chronologia Życia i Kariery Andrew Carnegie

Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty i wydarzenia z życia Andrew Carnegie, ukazując jego drogę od skromnych początków do pozycji światowego potentata przemysłowego i filantropa.

Kluczowe Działania Filantropijne Andrew Carnegie

Andrew Carnegie, kierując się swoją filozofią „Ewangelii Bogactwa”, przeznaczył znaczną część swojego majątku na cele społeczne. Poniżej przedstawiono niektóre z jego najważniejszych inicjatyw filantropijnych:

• Budowa bibliotek: Sfinansowanie powstania około 3000 bibliotek publicznych na całym świecie (Carnegie Libraries).
• Wsparcie edukacji: Założenie Carnegie Mellon University w Pittsburghu oraz Carnegie Institution for Science w Waszyngtonie.
• Wsparcie dla Szkocji: Przekazanie funduszy na Carnegie Trust for the Universities of Scotland.
• Działalność na rzecz pokoju: Sfinansowanie budowy Pałacu Pokoju w Hadze oraz założenie Carnegie Endowment for International Peace.
• Ufundowanie Carnegie Hall: Jedna z najbardziej prestiżowych sal koncertowych na świecie.

Warto wiedzieć: Andrew Carnegie, mimo swojego ogromnego bogactwa, żył stosunkowo skromnie i poświęcił większość swojego życia pracy oraz działalności filantropijnej, co podkreśla jego unikalne podejście do życia i sukcesu.

Andrew Carnegie to postać, której życie jest niezwykłym przykładem transformacji od skromnych początków do szczytów potęgi przemysłowej i filantropijnej. Jego historia, naznaczona ciężką pracą, innowacyjnością i głębokim poczuciem odpowiedzialności społecznej, stanowi inspirację do dziś. Działalność charytatywna Carnegiego, obejmująca budowę tysięcy bibliotek, wsparcie dla nauki i promowanie pokoju, pozostawiła trwały ślad w historii, umacniając jego pozycję jako jednego z najbardziej wpływowych magnatów i filantropów Ameryki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Carnegie