Thor Heyerdahl, urodzony 6 października 1914 roku w Larvik w Norwegii, był wybitnym norweskim badaczem, podróżnikiem i pisarzem, którego życie naznaczone było nieustannym dążeniem do udowodnienia swoich śmiałych teorii dotyczących starożytnych migracji i kontaktów międzykontynentalnych. Na dzień dzisiejszy, gdyby żył, miałby 109 lat. W jego burzliwym życiu osobistym ważną rolę odegrała pierwsza żona, Liv Coucheron-Torp, z którą miał dwóch synów, Thora Jr. i Bjørna. Jego najbardziej ikonicznym osiągnięciem jest legendarna wyprawa tratwą Kon-Tiki w 1947 roku, która nie tylko udowodniła możliwość transoceanicznych podróży, ale również zaowocowała nagrodzonym Oscarem filmem dokumentalnym, przynosząc mu światowe uznanie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 109 lat (stan na obecny rok, urodzony 6 października 1914)
- Żona/Mąż: Liv Coucheron-Torp (pierwsza żona)
- Dzieci: Thor Jr. i Bjørn
- Zawód: Badacz, podróżnik, pisarz
- Główne osiągnięcie: Wyprawa tratwą Kon-Tiki (1947)
Kim był Thor Heyerdahl?
Podstawowe informacje biograficzne
Thor Heyerdahl urodził się 6 października 1914 roku w Larvik w Norwegii, a jego pasję do nauk przyrodniczych zaszczepiła matka, Alison Lyng. Studia na Uniwersytecie w Oslo na wydziale nauk biologicznych, pod kierunkiem promotorów Kristine Bonnevie i Hjalmara Brocha, skupiały się na zoologii i geografii, stanowiąc solidne podstawy dla jego przyszłych, śmiałych przedsięwzięć badawczych. Heyerdahl zmarł 18 kwietnia 2002 roku w wieku 87 lat we włoskiej miejscowości Colla Micheri. Rząd norweski uhonorował go państwowym pogrzebem w katedrze w Oslo.
Życie prywatne i rodzinne Thora Heyerdahla
Rodzina i związki
Pierwszym ważnym etapem życia osobistego Thora Heyerdahla było małżeństwo z Liv Coucheron-Torp, studentką ekonomii, z którą pobrał się w 1936 roku. Owocem tego związku było dwóch synów: Thora Jr. i Bjørna. Niestety, małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1947 roku, tuż przed kluczową wyprawą Kon-Tiki.
Wczesne pasje
Już w dzieciństwie Heyerdahl wykazywał silne zamiłowanie do przyrody, tworząc w domu rodzinnym małe muzeum z żmiją zygzakowatą. To wczesne zainteresowanie teorią ewolucji Karola Darwina stanowiło punkt wyjścia dla jego późniejszych naukowych dociekań dotyczących migracji gatunków i ludów.
Kariera naukowa i ekspedycje Thora Heyerdahla
Wczesne badania i podróże
Pierwsze hipotezy dotyczące transoceanicznych kontaktów między ludami Thor Heyerdahl zaczął formułować już w 1937 roku, podczas pobytu na wyspie Fatu Hiva. Chociaż oficjalnym celem wyprawy z pierwszą żoną, Liv, była obserwacja rozprzestrzeniania się gatunków, prawdziwym motywem było pragnienie „ucieczki do mórz południowych”. Prymitywne warunki życia w dolinie Uia pozwoliły mu na rozwinięcie pierwszych tez, które później stanowiły fundament jego śmiałych teorii.
Legendarna ekspedycja Kon-Tiki
Najbardziej znanym dokonaniem Thora Heyerdahla jest legendarna ekspedycja Kon-Tiki w 1947 roku, mająca na celu udowodnienie możliwości zasiedlenia Polinezji przez ludność z Ameryki Południowej. Heyerdahl, wraz z pięcioma towarzyszami, zbudował tratwę z drewna balsa i przepłynął 8000 kilometrów przez Ocean Spokojny z Callao w Peru na wyspy Tuamotu w 101 dni. Sukces ten zaowocował nagrodzonym Oscarem filmem dokumentalnym, przynosząc mu międzynarodowe uznanie. W 2012 roku powstała fabularyzowana wersja tej historii, która jako pierwszy norweski film w historii otrzymała nominacje do Oscara i Złotego Globu.
Warto wiedzieć: Thor Heyerdahl urodził się 6 października 1914 roku, co czyniło go podróżnikiem o niezwykłej determinacji i sile woli, często balansującą na granicy odwagi i ryzyka.
Dalsze wyprawy i projekty badawcze
Po sukcesie Kon-Tiki, Heyerdahl kontynuował swoje badania. W 1970 roku wyruszył na łodzi z papirusu Ra II, aby zademonstrować możliwość kontaktu między starożytnymi ludami poprzez przepłynięcie z zachodniego wybrzeża Afryki na Barbados. Jego zainteresowania archeologiczne obejmowały również badania struktur schodkowych na Teneryfie, nazwanych przez niego piramidami w Güímar, oraz projekt „Poszukiwanie Odyna” w Azerbejdżanie i Rosji, gdzie próbował udowodnić historyczne pochodzenie nordyckiego boga z regionu Kaukazu.
Służba wojskowa podczas II wojny światowej
Podczas II wojny światowej, po okupacji Norwegii przez nazistowskie Niemcy, Thor Heyerdahl aktywnie zaangażował się w walkę, służąc od 1944 roku w Wolnych Siłach Norweskich w prowincji Finnmark.
Teorie i kontrowersje związane z Thorem Heyerdahlem
Główne teorie naukowe
Centralnym punktem dociekań Thora Heyerdahla była jego teoria o „Ludziach Tiki”, zakładająca, że Polinezja została skolonizowana przez białą, brodatą rasę czcicieli słońca, przybyłą z Bliskiego Wschodu przez Amerykę Środkową. Wierzył również, że starożytni Egipcjanie mogli podróżować na tratwach i wpływać na rozwój cywilizacji w Ameryce Południowej. Jego badania nad migracjami i zdolnościami nawigacyjnymi starożytnych ludów często budziły zainteresowanie, ale także liczne spory.
Kluczowe wyprawy i ich znaczenie
| Nazwa Wyprawy | Rok | Cel | Trasa | Środek Transportu |
|---|---|---|---|---|
| Wyprawa na Fatu Hiva | 1937 | Badanie rozprzestrzeniania się gatunków, pierwsze teorie o kontaktach transoceanicznych | Wyspa Fatu Hiva | Prymitywne warunki |
| Ekspedycja Kon-Tiki | 1947 | Udowodnienie możliwości zasiedlenia Polinezji przez ludność z Ameryki Południowej | Peru – Wyspy Tuamotu | Tratwa z drewna balsa |
| Wyprawa Ra II | 1970 | Demonstracja możliwości kontaktu między starożytnymi ludami | Zachodnie wybrzeże Afryki – Barbados | Łódź z papirusu |
Krytyka i zarzuty
Teorie Thora Heyerdahla były często postrzegane jako eurocentryczne i przesycone „hiperdyfuzjonizmem”. Krytycy zarzucali mu nie docenianie zdolności nawigacyjnych ludów nienależących do rasy białej. Rejs repliki polinezyjskiej łodzi Hōkūleʻa w 1976 roku, który pokonał trasę z Hawajów na Tahiti bez nowoczesnych przyrządów nawigacyjnych, stanowił bezpośrednie wyzwanie dla Heyerdahlowskiej koncepcji o „przypadkowym dryfowaniu” jako głównym czynniku zasiedlania wysp Polinezji.
Dziedzictwo i upamiętnienie Thora Heyerdahla
Nagrody i wyróżnienia
Dorobek Thora Heyerdahla został doceniony wieloma nagrodami. Film dokumentalny „Kon-Tiki” zdobył Oscara w 1951 roku, a fabularyzowana wersja tej historii z 2012 roku stała się pierwszym norweskim filmem nominowanym jednocześnie do Oscara i Złotego Globu. W maju 2011 roku Archiwa Thora Heyerdahla, obejmujące dokumenty z lat 1937–2002, zostały wpisane na listę UNESCO „Pamięć Świata”, co stanowi trwałe upamiętnienie jego dziedzictwa.
Kluczowe dokonania i dziedzictwo
- Zdobycie Oscara za film dokumentalny „Kon-Tiki” (1951).
- Wpisanie Archiwów Thora Heyerdahla na listę UNESCO „Pamięć Świata” (2011).
- Sformułowanie śmiałych teorii dotyczących starożytnych migracji i kontaktów transoceanicznych.
- Przeprowadzenie pionierskich wypraw, takich jak Kon-Tiki i Ra II, które udowodniły możliwość podróży prymitywnymi jednostkami pływającymi.
Do ostatnich dni życia Heyerdahl planował kolejne przedsięwzięcia – przed śmiercią w 2002 roku miał nadzieję na rozpoczęcie nowego projektu archeologicznego na Samoa, co świadczy o jego nieustającej pasji badawczej.
Ciekawostki z życia Thora Heyerdahla
Mimo że Thor Heyerdahl stał się jednym z najsłynniejszych podróżników XX wieku, jego relacja z wodą była naznaczona strachem – dwukrotnie o mało nie utonął w dzieciństwie. Jego wczesne zainteresowanie teorią ewolucji Darwina, odzwierciedlone w stworzeniu małego muzeum z żmiją zygzakowatą, stanowiło punkt wyjścia dla jego późniejszych naukowych dociekań. Heyerdahl pozostał postacią inspirującą, dowodząc, że odwaga i determinacja mogą prowadzić do odkrywania nieznanego, a jego podróżnicza pasja, mimo lęku przed wodą, pozwoliła mu na dokonanie rzeczy niezwykłych.
Inne zainteresowania i projekty
- Zaangażowanie w badanie piramid w Güímar na Teneryfie.
- Korzystanie z bogatej kolekcji Bjarne Kroepeliena podczas studiów, która później zasiliła Muzeum Kon-Tiki.
- Planowanie nowego projektu archeologicznego na Samoa tuż przed śmiercią.
Thor Heyerdahl pokazał nam, że odwaga w podążaniu za swoimi przekonaniami i determinacja w badaniu nieznanego mogą przełamywać bariery i inspirować kolejne pokolenia do odkrywania świata. Jego życie stanowi fascynujący przykład połączenia naukowego dociekania z niezwykłą śmiałością podróżniczą.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jaka była słynna tratwa Thora Heyerdahla?
Słynna tratwa Thora Heyerdahla nazywała się Kon-Tiki. Była zbudowana z balsy, zgodnie z technikami budowy starożytnych Inków.
Jak nazywała się łódź Thora Heyerdahla?
Łódź, a właściwie tratwa, którą posłużył się Thor Heyerdahl w swojej słynnej wyprawie, nosiła nazwę Kon-Tiki. Została ona zbudowana z drewna balsa.
Czy norweski Thor Heyerdahl przepłynął Atlantyk?
Thor Heyerdahl wprawdzie nie przepłynął Atlantyku na tratwie Kon-Tiki, ponieważ ta wyprawa miała miejsce na Pacyfiku. Później jednak Thor Heyerdahl odbył wyprawę przez Atlantyk na łodzi papirusowej Ra II.
Czy Thor Heyerdahl przepłynął Atlantyk?
Tak, Thor Heyerdahl przepłynął Atlantyk. Dokonał tego na łodzi papirusowej o nazwie Ra II, udowadniając możliwość podróży międzykontynentalnych w starożytności.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Thor_Heyerdahl
